Vượt lên đại dịch Covid-19, Việt Nam vẫn là điểm đến hấp dẫn và thị trường tiềm năng nhờ nỗ lực hoàn thiện pháp luật. Việc Luật Đầu tư 2020 (có hiệu lực từ đầu năm nay) ra mắt các thay đổi mới về ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường và đăng ký góp vốn, mua cổ phần, phần vốn góp (M&A) là minh chứng. Bằng cách làm rõ các quy định còn khái quát trên, Nghị định 31/2021/NĐ-CP (“Nghị định 31”) hứa hẹn tăng cường sức hút và mở rộng cơ hội cho nhà đầu tư nước ngoài trong thời gian tới .

Điểm mặt ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường

Nghị đinh 31 nêu đích danh từng ngành, nghề tạo thành danh mục bao gồm:

  • 25 ngành, nghề mà nhà đầu tư nước ngoài chưa được tiếp cận thị trường: kinh doanh vàng miếng, vàng nguyên liệu, đánh bắt/khai thác hải sản, tạm nhập tái xuất, chuyển khẩu hàng hóa, bưu chính công ích, hành chính tư pháp, thăm dò dư luận, lữ hành (trừ cho khách du lịch quốc tế), v.v.; và
  • 59 ngành, nghề mà nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận thị trường có điều kiện: quảng cáo, bảo hiểm, ngân hàng, chứng khoán, giáo dục, khai thác khoáng sản, dầu khí, thương mại điện tử, casino, v.v.

Danh mục trên và điều kiện cụ thể đối với từng ngành, nghề sẽ được cập nhật trên Cổng thông tin quốc gia về đầu tư. 

Chỉ đường mở lối điều kiện tiếp cận thị trường 

Nghị định 31 đưa ra nguyên tắc áp dụng điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài tùy từng trường hợp, cụ thể:

  • Đối với ngành, nghề trong danh mục: (1) nhà đầu tư không được đặt chân vào “vùng cấm” của 25 ngành, nghề chưa được tiếp cận thị trường; (2) nhà đầu tư cần đáp ứng điều kiện tương ứng của 59 ngành, nghề tiếp cận thị trường có điều kiện mà mình dự định kinh doanh.

Theo đó, các điều kiện này được tìm thấy từ pháp luật hoặc điều ước quốc tế của Việt Nam. Trong đó: (1) cam kết WTO có thể áp dụng cho cả nhà đầu tư đến từ quốc gia không phải là thành viên WTO (nếu không có quy định khác); (2) ưu tiên áp dụng điều ước quốc tế nếu thuận lợi hơn cho nhà đầu tư; (3) nhà đầu tư được lựa chọn nếu có nhiều điều ước quốc tế cùng áp dụng.

  • Đối với ngành, nghề ngoài danh mục: nhà đầu tư tiếp cận thị trường như nhà đầu tư trong nước. 
  • Đối với ngành, nghề chưa cam kết: áp dụng pháp luật Việt Nam (nếu có); ngược lại, nhà đầu tư được đối xử như nhà đầu tư trong nước.

Ngoài ra, đề cao không hồi tố, Nghị định 31 khẳng định nếu có thay đổi pháp luật, nhà đầu tư đã đáp ứng điều kiện cũ được thực hiện tiếp mà không bị xem xét lại. Tuy nhiên, đối với thành lập công ty, thực hiện dự án mới, nhận chuyển nhượng dự án, M&A hoặc thay đổi mục tiêu, ngành, nghề, nhà đầu tư đó phải đáp ứng theo điều kiện mới.

Đăng ký M&A: có gì mới?

Đăng ký M&A liên quan chặt chẽ việc xác định hạn chế tỷ lệ sở hữu nước ngoài trong công ty. Theo đó, Nghị định 31 làm rõ: (1) nhà đầu tư chỉ cần đáp ứng tỷ lệ cao nhất nếu có nhiều điều ước quốc tế cùng áp dụng; (2) tuy nhiên, nếu kinh doanh nhiều ngành, nghề, nhà đầu tư phải đáp ứng tỷ lệ thấp nhất giữa chúng.

Đáng chú ý, Nghị định 31 đòi hỏi đệ trình thỏa thuận nguyên tắc M&A giữa các bên trong hồ sơ. Đối với đăng ký M&A trong doanh nghiệp sử dụng đất tại đảo, cấp xã biên giới, ven biển hoặc khu vực có ảnh hưởng đến quốc phòng-an ninh, còn phải có bản sao sổ đỏ. Những yêu cầu này ít nhiều sẽ tác động đến cấu trúc giao dịch M&A của nhà đầu tư nước ngoài.