Các quỹ hỗ trợ là giải pháp cần thiết, giải quyết phần nào bài toán tiếp cận vốn vay cho doanh nghiệp nhỏ và vừa vốn có khó khăn cố hữu trong tạo dựng niềm tin với ngân hàng hoặc nhà đầu tư lớn. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp chưa mặn mà tìm đến địa chỉ này, một phần do lo ngại thách thức trả nợ, nhất là trong bối cảnh đại dịch Covid-19 đầy rủi ro.

Sự ra đời và đi vào hiệu lực của Thông tư số 14/2020/TT-BKHĐT (“Thông Tư 14/2020”) hứa hẹn khiến rủi ro không còn trở ngại với doanh nghiệp yên tâm vay vốn trực tiếp từ Quỹ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (“SMEDF”) trực thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

Quỹ SMEDF, ngưởi bảo trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ

Quỹ SMEDF là một trong những quỹ hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ tiêu biểu nhất, do Thủ tướng thành lập vào năm 2013 theo mô hình quỹ tài chính ngoài ngân sách. Hiện nay, trên 1.600 doanh nghiệp nhỏ và vừa đã tiếp cận số tiền giải ngân hơn 149 tỷ đồng từ quỹ. Quỹ SMEDF chủ yếu cho vay ngắn và trung hạn, cũng như cho vay trực tiếp. Tuy nhiên, cơ chế xử lý rủi ro cho vay chưa được đề cập rõ ràng trong quy chế của quỹ.

Trong sự ngổn ngang của đại dịch, thấu hiểu sự chật vật của doanh nghiệp nhỏ và vừa đã và sẽ vay vốn, Thông tư 14/2020 lần đầu tiên đề ra các quy định để quỹ SMEDF xử lý mềm dẻo khoản vay gặp rủi ro, trên tinh thần hết mình vì doanh nghiệp.

Các trường hợp được xem xét xử lý rủi ro

Người hưởng lợi từ cơ chế này là các doanh nghiệp vay vốn mà không thể trả nợ đúng và đầy đủ trong 4 trường hợp:

  • bị thiệt hại về tài chính, tài sản do thiên tai, thảm hoạ, mất mùa, dịch bệnh, hoả hạn, chiến tranh, hoặc tình trạng khẩn cấp quốc gia; hoặc
  • gặp rủi ro do nguyên nhân khách quan khác làm ảnh hưởng trực tiếp hoạt động sản xuất kinh doanh; hoặc
  • có nợ xấu theo kết quả phân loại nợ; hoặc
  • bị phá sản.

Các biện pháp xử lý rủi ro

Thông tư 14/2020 liệt kê 7 biện pháp gồm: (1) điều chỉnh kỳ hạn trả và/hoặc tiền nợ; (2) gia hạn nợ vay; (3) khoanh nợ (ngừng tính lãi); (4) bán nợ; (5) xử lý tài sản bảo đảm; (6) xoá nợ lãi; (7) xoá nợ gốc.

Tuỳ từng trường hợp và điều kiện, doanh nghiệp có thể đề nghị giới chức áp dụng biện pháp phù hợp nhất. Trong đó, một điều kiện tiên quyết là doanh nghiệp phải sử dụng vốn vay đúng mục đích. Doanh nghiệp gặp thiệt hại do dịch bệnh được áp dụng tất cả các biện pháp, trừ xóa nợ gốc.

Thủ tướng sẽ quyết định bán nợ, xử lý tài sản bảo đảm và xóa nợ gốc mà làm giảm vốn điều lệ của quỹ SMEDF. Đối với khoanh nợ, xóa nợ lãi hoặc xóa nợ gốc không làm giảm vốn điều lệ, thẩm quyền thuộc về Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư. Quỹ tự quyết định trong các trường hợp còn lại.

Thông tư 14/2020 có hiệu lực kể từ ngày 25/2/2021.