Liên quan năng suất cũng như quyết định hiệu quả làm việc, thời giờ làm việc và nghỉ ngơi còn là quyền lợi cơ bản của người lao động (“NLĐ”) được pháp luật công nhận và bảo hộ.

Bộ luật Lao động (“BLLĐ”) 2019 mang đến thay đổi đáng kể về chế độ “làm và nghỉ” của NLĐ từ ngày 01/01/2021. Người sử dụng lao động (“NSDLĐ”) cần chú ý để phân bổ thời gian hợp lý và tuân thủ quy định pháp luật cho NLĐ.

Phải thông báo về thời giờ làm việc theo ngày hoặc tuần

Thời giờ làm việc có thể xác định theo ngày (tối đa 08 tiếng/ngày) hoặc tuần (tối đa 10 tiếng/ngày, 48 tiếng/tuần). Chọn mỗi phương án với hệ quả khác nhau là toàn quyền quyết định của NSDLĐ, điều mà đôi khi không được thông báo rõ ràng.

Nhận thấy sự thiếu minh bạch này có thể ảnh hưởng quyền lợi NLĐ, từ ngày 01/01/2021, pháp luật tuyên bố doanh nghiệp phải thông báo cho NLĐ thời giờ làm việc theo tuần hay tháng. Sự sòng phẳng đó từ phía doanh nghiệp là hợp lý, để nhân viên nắm chế độ làm việc và quyền lợi nghỉ ngơi của họ.

Kéo dài số giờ làm thêm

Hiện nay, doanh nghiệp và NLĐ được thỏa thuận làm thêm giờ với điều kiện không quá 30 giờ/tháng và 200 giờ/năm (trừ một số ngành nghề, công việc có thể không quá 300 giờ/năm).

Trong khi giữ nguyên giới hạn giờ làm thêm theo năm, BLLĐ 2019 đã nới giới hạn theo tháng thêm 10 tiếng thành 40 giờ/tháng. Đồng thời, danh sách làm thêm không quá 300 giờ/năm cũng xuất hiện gương mặt mới: (1) sản xuất, gia công hàng xuất khẩu điện, điện tử; (2) làm muối; (3) công việc đòi hỏi trình độ cao mà thiếu hụt lao động trên thị trường. Chính phủ cũng có thể bổ sung các trường hợp khác.

Quy định này cho phép doanh nghiệp tận dụng thời gian làm việc của NLĐ để tăng cường sản xuất, phục vụ thúc đẩy xuất khẩu hàng điện tử, phát triển diêm nghiệp và bù đắp khiếm khuyết của thị trường lao động. Vô tình mà hữu ý, điều này sẽ trợ giúp doanh nghiệp vượt qua khó khăn trong bối cảnh đại dịch Covid-19 vẫn đè nặng nền kinh tế.

Điều chỉnh thời gian nghỉ giải lao

Từ đầu năm sau, NLĐ theo thời giờ làm việc từ 06 tiếng trở lên/ngày có quyền nghỉ giữa giờ ít nhất 30 phút liên tục (thay vì làm việc liên tục 08 tiếng hoặc 06 tiếng như hiện nay). Như vậy, thời gian làm việc thực tế của nhân viên không còn là căn cứ xác định giờ nghỉ giải lao.

Tuy nhiên, theo đó, thời gian nghỉ này sẽ không được tính vào thời gian làm việc nữa (trừ làm việc theo ca ít nhất 06 tiếng liên tục thì vẫn được trừ).

Thêm trường hợp nghỉ lễ tết và nghỉ việc riêng

Từ năm 2021, kỳ nghỉ Quốc khánh sẽ dài thêm 01 ngày và, cùng với Tết Âm lịch, sẽ do Thủ tướng (thay vì NSDLĐ) quyết định lịch nghỉ. Theo đó, NLĐ ở Việt Nam sẽ có ít nhất 12 ngày nghỉ lễ, tết trong năm.

Bên cạnh đó, NLĐ còn có quyền nghỉ việc riêng tối đa 3 ngày hưởng lương thêm 02 trường hợp: (1) cha nuôi, mẹ nuôi của mình hoặc (2) cha nuôi, mẹ nuôi của vợ, chồng qua đời. Tuy nhiên, thay vì có thể lặng lẽ nghỉ, BLLĐ 2019 buộc NLĐ phải thông báo với NSDLĐ mỗi khi nghỉ việc riêng.